Wanda Traczyk-Stawska obchodzi 95. urodziny! Walczy o prawa kobiet i osób wykluczonych

Anna Bartosiewicz
Anna Bartosiewicz
W 2021 r. otrzymała statuetkę Warszawianki Roku z rąk prezydenta m.st. Warszawy Rafała Trzaskowskiego.
W 2021 r. otrzymała statuetkę Warszawianki Roku z rąk prezydenta m.st. Warszawy Rafała Trzaskowskiego. Krystian Dobuszyński / Polska Press
Udostępnij:
„Wanda Traczyk-Stawska – wojowniczka, aktywistka, kobieta instytucja, moralny autorytet” – tak o tej wybitnej działaczce pisze Michał Wójcik w książce „Błyskawica. Historia Wandy Traczyk-Stawskiej – żołnierza powstania warszawskiego”. 95-latka była żołnierką Armii Krajowej i uczestniczką Powstania Warszawskiego. Dała się także poznać jako działaczka społeczna walcząca o prawa kobiet, osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin oraz osób LGBT+.

Wanda Traczyk-Stawska walczy o prawa kobiet, osób niepełnosprawnych i LGBT+

Wanda Traczyk-Stawska to wybitna działaczka społeczna, uczestniczka powstania warszawskiego i żołnierka Armii Krajowej (chociaż sama woli mówić o sobie „żołnierz”). Urodziła się 7 kwietnia 1927 w Warszawie. Mimo podeszłego wieku w dalszym ciągu jest zaangażowana w bieżące problemy Polaków, komentuje aktualne wydarzenia i niejednokrotnie udzielała się na różnego rodzaju protestach.

Barwna postać Wandy Traczyk-Stawskiej zainteresowała Mariannę Bukowski, reżyserkę, która w 2015 r. zrobiła o niej film dokumentalny pt. „Portret żołnierza”. Działaczka ujęła także swoją osobą Michała Wójcika, który przeprowadził z nią wywiad-rzekę. 400-stronicowa książka pt. „Błyskawica. Historia Wandy Traczyk-Stawskiej – żołnierza powstania warszawskiego” miała swoją premierę 23 lutego br.

– Byłam... odważna. I pewnie do dziś trochę taka jestem. Albo wie pan co? Może po prostu nie miałam wyobraźni, żeby się bać. Stąd ta odwaga. Jak się człowiek bije o godność, o prawo do życia w godności, to może góry przenosić – mówi Wanda Traczyk-Stawska w rozmowie z Michałem Wójcikiem.

To nie przypadek, że w tytule książki pojawia się błyskawica. Od 2018 r. Wanda Traczyk-Stawska brała aktywny udział w Strajku Kobiet, uczestniczyła także w protestach rodziców dzieci z niepełnosprawnościami, którzy domagali się godziwego wsparcia ze strony państwa, a później protestowała przeciwko wydarzeniom na polsko-białoruskiej granicy.

Opozycjonistka ujmuje się za grupami społecznymi, które znajdują się w potrzebie, są wykluczane i szkalowane społecznie. Wraz z Anną Przedpełską-Trzeciakowską wystąpiła m.in. w spocie organizacji Polska Walcząca Przeciw Faszyzmowi pt. „Protestujemy, bo pamiętamy…”. W 35-sekundowym klipie kobiety apelują, aby nie wykluczać ani nie stygmatyzować osób LGBTQ+.

Powstańcza działalność Wandy Traczyk-Stawskiej

Wanda Traczyk-Stawska jest przykładem odwagi i hartu ducha, co udowodniła podczas II wojny światowej. Już w pierwszych dniach walk straciła ciotkę i jej męża, którzy zginęli na warszawskim Grochowie. Jej mama w trakcie bombardowania z narażeniem życia ratowała dzieci zmarłych, ciężko rannych kuzynów. Od 1942 r., podczas okupacji niemieckiej, działaczka należała do tajnego harcerstwa, m.in. udzielała się w specjalnej organizacji ZHP (Związku Harcerstwa Polskiego) – Szarych Szeregach. Uczestniczyła w akcjach małego sabotażu i kolportowała druki państwa podziemnego. W 1943 r. brała udział w dywersyjnej akcji „N”, w ramach której osoby skazane na śmierć przez Polskie Państwo Podziemne otrzymywały listy z wyrokami.

W 1944 r. Wanda Traczyk-Stawska zaangażowała się w walkę o wyzwolenie Warszawy w powstaniu warszawskim. Przybrała pseudonim „Pączek”, była strzelcem i łącznikiem Oddziałów Osłonowych Wojskowych Zakładów Wydawniczych (WZW) Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Jako żołnierz należała do oddziału dyspozycyjnego Antoniego Chruściela ps. „Monter”, który był kierowany do wsparcia powstańczych oddziałów walczących w Śródmieściu Północnym. Brała udział w walkach w rejonie takich ulic, jak: Nowy Świat, Chmielna, Bracka, Aleje Jerozolimskie czy Marszałkowska, a także przy placu Napoleona. W trakcie powstania została ciężko ranna.

Po tym jak gen. Tadeusz Komorowski ps. Bór podpisał akt kapitulacji Warszawy, Wanda Traczyk-Stawska trafiła do niemieckiej niewoli i została wywieziona do obozu Lamsdorf, później do obozu Zeitheim, a następnie do obozu w Altenburgu. Za odmowę pracy skierowano ją do karnego obozu w Oberlangen.

W kwietniu 1945 r. wyjechała do Włoch, do 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. Potem trafiła do Szkoły Młodszych Ochotniczek w Nazarecie. Zdała „małą” maturę i skończyła jedną klasę liceum pedagogicznego. Powróciła do Polski z zamiarem studiowania psychologii na Uniwersytecie Warszawskim. Oddała się wieloletniej pracy z dziećmi z niepełnosprawnościami. Ponadto w 1947 r. zaczęła zajmować się poszukiwaniami powstańczych mogił i zainicjowała opiekę nad Cmentarzem Powstańców Warszawy na Woli.

Wanda Traczyk-Stawska z prestiżowymi nagrodami

Wanda Traczyk-Stawska ma na swoim koncie liczne nagrody i honorowe tytuły. W 2015 r. została odznaczona Krzyżem Zasługi na Wstędze Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec, a „Gazeta Stołeczna” przyznała jej nagrodę „Stołka” za przywrócenie pamięci o cmentarzu Powstańców Warszawy. W 2017 r. otrzymała tytuł Honorowej Obywatelki Warszawy. W 2019 r. została odznaczona Krzyżem Walecznych oraz otrzymała Złotą Odznakę ZNP – najwyższe odznaczenie Związku Nauczycielstwa Polskiego. W 2020 r. Kampania Przeciw Homofobii przyznała jej Nagrodę „Korony Równości” w kategorii „Zaangażowanie społeczne” za zaangażowanie w walkę o równe prawa dla społeczności LGBT. W 2021 r. Traczyk-Stawska została laureatką konkursu na Warszawiankę Roku 2021, otrzymała nagrodę czytelników i czytelniczek w plebiscycie Superbohaterki magazynu „Wysokie Obcasy”, a Muzeum Powstania Warszawskiego przyznało jej Honorową Nagrodę w ramach IX edycji Nagrody im. Jana Rodowicza „Anody”.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Strona Kobiet
Dodaj ogłoszenie