Dyskryminacja kobiet – jak odróżnić brak sympatii od społecznego wykluczenia ze względu na płeć? Jak walczyć z dyskryminacją wobec kobiet?

Aneta Redzik
Ohmydearlife (Pixabay.com)
O dyskryminacji mówimy wtedy, gdy dana osoba ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną jest traktowana mniej korzystnie niż byłaby traktowana inna osoba w porównywalnej sytuacji. Dyskryminacja kobiet widoczna jest w wielu aspektach życia. Przeczytaj, dlaczego tak się dzieje i w jaki sposób walczyć z dyskryminacją wobec kobiet, by poprawić ich pozycję w społeczeństwie.

Zakaz dyskryminacji i zasada równości w Konstytucji RP

Konstytucja RP w art. 32 stanowi: "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne" (ust. 1) oraz "Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2). Natomiast art. 33 Konstytucji mówi o zasadzie równości kobiet i mężczyzn: "Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym" (ust. 1) oraz "Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń" (ust. 2).

Jak rozpoznać dyskryminację wobec kobiet?

Choć Konstytucja RP gwarantuje wszystkim obywatelom te same prawa, to dyskryminacja kobiet polegająca na nieuzasadnionym wykluczeniu społecznym jest w naszym społeczeństwie dużym problemem. Dyskryminacja przejawia się brakiem jednakowego traktowania dwóch osób w takiej samej sytuacji ze względu na konkretną cechę, w tym przypadku byłaby to płeć, bez uzasadnienia obiektywnymi przesłankami.
Częstym zjawiskiem świadczącym od dyskryminacji jest obejmowanie wysokich stanowisk głównie przez mężczyzn – nie wynika to z braku kompetencji kobiet do zarządzania zasobami ludzkimi lub ich niższym poziomem umiejętności w stosunku do konkurentów płci przeciwnej, ale w wielu przypadkach z polityki firmy, w której ścieżki rozwoju planowane są w sposób skutecznie uniemożliwiający kobietom zajęcie najwyższych szczebli w przedsiębiorstwie.

Problemu należy szukać we wciąż obecnych stereotypach i głębokich przekonaniach, które są wpajane z pokolenia na pokolenie i narzucają płciom konkretne role w społeczeństwie. To mężczyźni uważani są za przywódców, a ich rolą jest zarabianie pieniędzy, utrzymanie rodziny i zadbanie o jej bezpieczeństwo. Kobiety natomiast przedstawiane są jako delikatne istoty, stworzone do opieki nad dziećmi i domem, znajdujące się pod pieczą opiekuńczego męża.

Przejawami dyskryminacji kobiet mogą być:

  • przemoc fizyczna, psychiczna lub ekonomiczna stosowana wobec kobiet i umotywowana przekonaniem o ich niższości wobec mężczyzn,
  • utrudnianie lub uniemożliwianie uzyskania awansu zawodowego kobietom z uwagi na ich płeć,
  • stosowanie zróżnicowanego wynagradzania za wykonywanie tych samych zadań w zależności od płci pracownika,
  • publikowanie ogłoszeń o pracę faworyzujących mężczyzn lub całkowicie wykluczających kandydaturę kobiet (na przykład poprzez zastosowanie męskiej nazwy stanowiska lub inne zapisy w treści ogłoszenia),
  • utrwalanie w reklamach stereotypowego wizerunku kobiety i mężczyzny odpowiadającego powszechnie obowiązującym przekonaniom.

Przeczytaj również:

Rodzaje dyskryminacji wobec kobiet

Dyskryminacja wobec kobiet  może przybierać jedną z dwóch podstawowych form – pośrednią albo bezpośrednią.
Bezpośrednia forma dyskryminacji to wszelkie celowe działania zmierzające do gorszego traktowania kobiet z uwagi na ich płeć. Co więcej kobiety mogą być dyskryminowane zarówno przez mężczyzn jak i inne kobiety. Mniej korzystne traktowanie nastawione na umniejszenie naszej pracy lub zdolności w porównaniu do osoby płci przeciwnej w porównywalnej sytuacji jest wyraźną formą dyskryminacji ze względu na płeć.

Przykładem dyskryminacji bezpośredniej kobiet może być brak możliwości uzyskania awansu w pracy, niemożność zajmowania ważnych pozycji społecznych, wykluczenie z kluczowych inicjatyw czy projektów, odmowa zatrudnienia na pewnych stanowiskach z uwagi na możliwość zajścia w ciążę czy brania urlopów związanych z wychowywaniem dzieci.

Dyskryminować można też pośrednio, czyli nieświadomie i niecelowo. W tym przypadku warunki otoczenia są pozornie neutralne i równe dla wszystkich, ale w szczególny sposób dotykają kobiety z uwagi na ich predyspozycje fizyczne lub psychiczne. Doskonałym przykładem są tutaj zawody, branże i stanowiska uznawane za typowo męskie lub trudności z powrotem do pracy po urlopie macierzyńskim.

Autodyskryminacja, czyli czasem same jesteśmy sobie winne

Niepodważalnym faktem jest to, że niejednokrotnie to same kobiety stwarzają sobie bariery dla rozwoju, nie wierzą w siebie i swoje umiejętności, a osobistą poprzeczkę stawiają o wiele niżej niż ich równie wykształceni koledzy. Panie charakteryzują się mniejszą pewnością siebie i raczej ujmują sobie umiejętności, natomiast mężczyźni zazwyczaj działają w sposób przeciwny.

Kobiety mają wysokie aspiracje i ambicje, ale jednocześnie nie pokładają wiary w ich zaspokojenie, przez co nie są skłonne do działania zmierzającego do osiągnięcia osobistego sukcesu. Same nawet nieświadomie umieszczają się na pozycjach niższych od kolegów i umniejszają własne umiejętności. Być może jest to jeden z głównych czynników braku zmian w strukturze zatrudnienia, pomimo od dawna istniejących postulatów o równość płci.

Jak walczyć z dyskryminacją kobiet w pracy?

Od lat mówi się o uzdrowieniu sytuacji w przedsiębiorstwach poprzez wprowadzenie zbilansowanej różnorodności w strukturze zatrudnienia. W polityce modną inicjatywą jest wprowadzanie parytetów w strukturze rządu. Coraz częściej słyszy się także o kolejnych akcjach i pikietach wyzwolonych feministek, gotowych odważnie kroczyć po swoje miejsce w strukturze społecznej. Powstaje bardzo dużo organizacji służących ochronie praw kobiet i przeciwdziałających ich nierównemu traktowaniu w stosunku do mężczyzn.

Jednym z pomysłów na uniknięcie dyskryminacji kobiet jest wprowadzenie elastycznego modelu pracy, w którym część obowiązków można by było wykonywać z domu, a obecność w biurze byłaby uwarunkowana wyborem pracownicy lub koniecznością wynikającą z natury wykonywanego zajęcia. Praca elastyczna miałaby być budowana na zaufaniu do pracownika i charakteryzowałaby się podwyższoną efektywnością oraz większą satysfakcją, ponieważ element przymusu i konieczności zostałby praktycznie wykluczony.

Gdzie szukać pomocy, jeśli spotkamy się z dyskryminacją?

Obecnie istnieje szereg instytucji, których zadaniem jest troska i walka o równe traktowanie kobiet w stosunku do mężczyzn. Jeśli podejrzewamy dyskryminację ze względu na płeć, warto skontaktować się właśnie z jedną z nich.

Instytucje, które zajmują się dyskryminacją wobec kobiet to:

  • Rzecznik Praw Obywatelskich – jest to organ niezależny do spraw równego traktowania; zajmuje się on sprawami ludzi, którzy doświadczyli nierównego traktowania i dyskryminacji; wnioski do Rzecznika Praw Obywatelskich mogą być składane w dowolnej formie, a jego interwencja jest bezpłatna.
  • Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania – zajmuje się w szczególności opiniowaniem projektów aktów prawnych oraz innych dokumentów z zakresu przeciwdziałania dyskryminacji; pełnomocnik monitoruje sytuację w państwie w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji i jest odpowiedzialny za podejmowanie działań zmierzających do usunięcia ich skutków.
  • Państwowa Inspekcja Pracy – jest organem, który swoją interwencję podejmuje w szczególności w przypadku dostrzeżenia odchyleń od normy w miejscu pracy; na wniosek osoby poszkodowanej PIP jest zobowiązany do przeprowadzenia kontroli u pracodawcy; skargę do Państwowej Inspekcji Pracy można składać osobiście lub za pośrednictwem poczty tradycyjnej i elektronicznej.
  • Organizacje pozarządowe – takie organizacje działają na rzecz ochrony praw człowieka i przeciwdziałania dyskryminacji, a świadczona przez nie pomoc jest zawsze bezpłatna; mają kompetencje do udzielania pomocy prawnej, reprezentacji przed sądem, wytaczania powództwa w imieniu osoby pokrzywdzonej, udziału w postępowaniach sądowych i reprezentowania w nich pokrzywdzonych oraz funkcję opiniodawczą; do najbardziej popularnych organizacji pozarządowych broniących praw kobiet zalicza się m.in.: Centrum Praw Kobiet, Demokratyczną Unię Kobiet, Federację na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, Fundację Bez Dyskryminacji, Fundację Feminoteka, Fundację Przestrzeń Kobiet, Stowarzyszenie Aktywne Kobiety, Stowarzyszenie Na Rzecz Kobiet „Victoria”.
  • Policja oraz prokuratura – osoba będąca ofiarą zachowań dyskryminacyjnych powinna zgłosić zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na policji bądź w prokuraturze; zgłoszenie na policji może być ustne, natomiast prokuratura wymaga formy pisemnej.

Nowa szczepionka na COVID-19 skasuje konkurencję?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3